Senin fikrin kaç milyon dolar eder?

May 23rd, 2009 • 11 comments Girişimciler
Tags: fikir, fikir bulmak, internet fikirleri, yaratıcı fikirler, yeni fikir

Fikir konusu sık sık konuşmalarımızda soruluyor. Özellikle internet üzerinde iş kurmak isteyen arkadaşlar bir fikir bulduklarını ve bunun çok değerli olduğunu iddia ediyorlar. Belki doğrudur, bence fikirler harekete geçmezlerse beş para etmezler. Ya da başka türlü ifade edeyim şimdiye kadar sadece fikrini milyon dolara satmış birine rastlamadım. Dağın tepesindeki kayanın ne kadar enerjisi vardır? Orada sadece duruyorsa potansiyel enerjisi yüksektir ama taş aşağıya doğru itilmedikçe enerji açığa çıkmaz.

(Dağ, taş ve enerji örneğini tartışılması için değil bir benzerlik gördüğüm için yazıyorum, çünkü bazen bu benzerlik üzerinden tartışmaya doğru yelken kalkabiliyor, yok efendim, dağın tepesindeki taş ne kadar büyüklükte olurmuş, ya taş elmassa bu satılabilir değerde olursa o zaman ne dermişim, ya taşı aşağıya itecek gücümüz yoksa ne yaparmışık vb. sadece analoji. Başka hiç bir amacı yok)

Bir internet şirketini kurmadan önce iş modelini veya iş fikrini ortaya çıkarmak oldukça önemlidir. Belki senelerce bu işin içinde çalışacağınız düşünülürse, yanlış bir başlangıcın maliyeti size oldukça yüksek olabilir. Bu bakımdan bulacağınız iş fikrini ince eleyip, sık dokumanız gerekebilir. Fikirler biranda kafanıza yağmurla beraber düşmezler. Sizin uzunca birikiminizin eseridir. Birikim bazen yeterli olmayabilir. Yaratıcı iş fikirlerinin ortaya çıkması için düzenli bir sistematiğe de ihtiyaç duyulabilir.

Bulduğunuz fikirleri kimseyle paylaşmak istemiyorsanız, lütfen onları hayata geçirin. Kimseye “ Bu fikir çok gizli, Türkiye’de bir ilk hatta dünyada örneği bile olmayabilir ama anlatamam „ demeyin, yapın. Yağmurdan bahsetmeyin, su olun yağın. Fikri haklar konusunda endişe etmeyin. Sadece sözcüklerle ifade edilebilen fikirleri patentle korumak henüz mümkün değil. Onları bir sürece, bir cihaza, yararlı bir modele çevirmeniz gereklidir. Böyle bir fikriniz varsa zaten hiç vakit kaybetmeyin patentini alın. Birikmiş paranızı bunun için riske etmeyi düşünmüyorsanız, o zaman zaten hiç bir yatırımcı size inanmayacaktır. Ne kendinizi sıkın ne de kapı kapı dolaşarak başkalarını.

Bir fikrin başarılı olup olmayacağını sadece onun kulağa hoş gelmesi veya ilginç olması belirlemez. Hatta daha önce yapılmamış olması bile önemli bir değişken olmayabilir. Çok iyi bir fikir kötü bir pilotla yere çakılabilir veya basit bir fikri başarılı girişimciler dünyanın en güzel elmasına çevirebilir. O sebeple başlangıç fikriniz önemli olduğu kadar esas kahraman sizsiniz. Bunu yapabilecek hatta daha ilerisine geçebilecek misiniz? Buna karar verin.

Fikir bulmanın belki yüzlerce yolu olabilir. Okuduğum kaynaklar, kendi deneyimlerim, bu konuda konuştuğum tecrübeli internet girişimcilerinden yeni bir fikir adım adım nasıl ortaya çıkar onu özetledim.

1. Not defteri alın, yanınızdan ayırmayın.
Bir kurşun kalem ve kağıt çok önemlidir. Söz uçar yazı kalır. Başucunuza koyun. Uykunuzda bile bir fikir aklınıza gelebilir. Not alın. Hiç tanımadığınız biri anlatırken sizin kafanızda ışık yanabilir. Dolaşırken bir şey bulabilirsiniz, yazmazsanız çoğunlukla bu küçük fikirler uçar gider. Ya aklımdaydı bir şey bulmuştum neydi dersiniz, sonra canınızı sıkmamak için unuttuğunuzu unutmak istersiniz. Unutmak her ne kadar yaşla bağlantılı gibi gözüksede gençlerde unutabilir. Kendinize bu konuda çok güveniyor olabilirsiniz. İnanılmaz bir akla sahibim, bir şey duysam, görsem hayatta unutmam demeyin. Bir kağıt bir kalem yanınızda bulundurun. Diğer maddelere geçmeden önce bu basit maddeyi mutlaka hayata geçirin.

2. Soru sorun, problemleri ortaya koyun, sorunları yeniden analiz edin.
Sorgulayıcı olun. Daha önceden yapılmış süregelen bir iş modelini sorgulayın. Emin olun ki her işin, her ürünün daha iyisi olabilir. Halihazırda uygulanan sistem geçmişten iyi olabilir ama gelecekten değil. “Adamlar en iyisini düşünmüşler, zaten bu işin uzmanlarından daha iyi mi bileceğim” demeyin. Sizin kullanımınız sırasında çok yeni bir ihtiyacı bulmuş olabilirsiniz. “Neden böyle yapıyoruz” diye sorun. Sadece soru sormanız hiçbir zaman yeterli olmayacaktır.

Bazen soruları, sorunları yeniden değerlendirin. Süren bir sorunu yeniden biçimlendirin. Herkesin sorduğu aynı soruyu farklı gözlükten tekrar sorun Örnek: “Atlar daha hızlı nasıl gidebilir?” yerine “Daha hızlı ulaşım aracı nasıl yapabiliriz?” diye sorun. Daha sonra bu yeni sorulara cevaplar bulmanız gereklidir. İlk önce sormanız gerekli olduğunu belirteyim istedim. Bir sonraki adımlarda bunlara cevap arayacaksınız.

3. Fiziksel hayatta araştırma yapın.
İnternet üzerinde iş yapmak isteyenlerin hep yapmayı ihmal ettiği konu fiziksel yaşamda oluşturdukları iş modelinin nasıl uygulanabileceğidir. İnternet önlerinde olduğu ve belki de saha araştırması daha zor olduğu için hiçbir zaman böyle bir araştırma yapmazlar. Sektördeki oyuncularla konuşmazlar. Eğer o işin içindeyseniz, uzun süredir sektörde çalışıyorsanız zaten bu araştırmayı yapıyorsunuzdur. Örnek Otomobil piyasasında tedarikçilerin, müşterilerin ve üreticilerin neye ihtiyacı olduğunu çok yakından biliyorsunuzdur. Rakiplerinizin neler yapıp yapmadığını da görüyorsunuzdur. Bu işinizin bir parçasıdır. Pazarda neye talep olabileceğini çok yakından analiz edebilirsiniz. Eğer bu işin içinde değilseniz sadece internette gördüğünüz bir iş modelinin uygulanabileceğini düşünüyorsanız büyük ihtimalle yanılıyor olabilirsiniz.

Yurtdışında gördüğünüz birçok iş modeli oranın ihtiyaçlarından ortaya çıkmıştır. Yerel faktörleri göz önüne almadan sadece kopyala yapıştır yapmaya çalışırsanız emin olun ki başarısızlık kapı arkasındadır. Örnek: Çimenin futbol oynamaya elverişli olup olmadığını görmek için sahaya girip incelemeniz, sulayan görevliyle, çim konusunda uzman birisiyle belki hakemle konuşmanız gereklidir. İlk defa bir stada gittiyseniz tüm çimler yeşildir. Büyük stad sizi büyüler çimlerin farkını anlamazsınız.

İş yapmaya çalıştığınız sektörle ilgili araştırma yapın. İstatistikleri okuyun. Veriyi bilgiye çevirin. Pazarın oyuncularıyla, müşterilerle konuşun. Meslek birliklerine gidin, ticaret veya sanayi odalarına gidin. Araştırma şirketlerinin raporlarına ulaşın. Kitap okuyun. Reklamcılarla konuşun. Eğer işin içinde değilseniz kısaca işi yakından öğrenin.

4. İnternette araştırma yapın
Bir iş fikri bulacaksanız bol bol internet üzerindeki kaynakları okuyun. Okumak zordur, hele bilgisayar ekranından okumak daha zordur. Trendleri, iş modellerini yazan sektörün en önemli yayınlarını çıkarın. Bunları düzenli takip edin. Bunun yanı sıra geçmişte neler yapılmış olduğunu da araştırın. En kolayı internette araştırma yapmak gibi gözükse de birçok girişimci buldukları bir fikir de sadece işi en iyi yapan veya pazar liderinin iş modeline odaklanır. Başka siteleri gezmez. Rekabeti çok iyi analiz etmez. Başarısız girişimci örneklerini okuyun. Arama motorlarında gelişmiş arama yapabilmenin yöntemlerini öğrenin. Ağacın dibine bir iş fikri hemen düşmez. İnsanlarla konuşun, forumları, grupları takip edin.

5. İletişimizi kapatın
Bazen her şeyi biliyor olsanız da sizi arkadaşlarınız veya işiniz yalnız bırakmaz. Özellikle gelişen teknolojilerle beraber araya giren bölen cihaz sayısı hızla artıyor. Cep telefonunuz, açık internet siteleri, e-posta programınız, haber sitelerinin uyarı sistemleri, çevirimiçi iletişim araçları, birden fazla açık olanları, sosyal ağ siteleri ve aklınıza gelebilecek tüm diğerleri. Sürekli sizi bölmek üzere önünüzde dururlar. Onlar olmadan hayatın durduğunu düşünürsünüz. Friendfeed, facebook, twitter, MSN, gtalk, skype olmadan nasıl haber alırsınız. Belki eski tek yönlü iletişim araçlarınızda bilgisayar kullanırken açık olabilir Örnek:Televizyon, radyo, video, ev telefonu, düofon, kaset / cd çalar vb. Yeni bir fikir bulabilmek için bazen iletişiminizi kısıtlayın hatta mümkünse tellerinizi kopartın. Dikkatinizi ve düşüncenizi odaklanmaktan uzaklaştıracak bir çok araçtan uzak durun. Belki duş alırken, internetsiz bir tuvalette veya uçak yolculuğu sırasında en verimli zamanlarınız olabilir. Çünkü bu mekanlarda sizi bölen, düşünmenizi engelleyen bir çok dış faktör olmayacaktır. Belki Arşimet de hamamda yıkanırken bu sebeple suyun kaldırma gücünü bulmuş olabilir.

6. Farklı düşünün
Kapalı çarşıya gidin, seyahat yapın, parkta dolaşın, müzeye, sinemaya, tiyatroya gidin. Daha önce az yaptığınız belki hiç yapmadığınız işler yapın. Düşünce şeklinizi değiştirin. Farklı gözle bakmaya çalışın. Tersten düşünün. Eve giderken hep kullandığınız yolu kullanmayın farklı bilmediğiniz bir sokağa girin. İşe sürekli metroyla gidiyorsanız otobüsle gitmeyi deneyin. Kravat ceket yerine daha farklı kıyafetler takın. Yeni insanlarla tanışın, farklı ortamlara girin. Sosyal toplantılara katılın. Konuşun. Sabahları koşun. Erken kalkın. Gecenin bir vaktinde kalkın sokakta dolaşın. Yağmur altında hasta olmadan yürüyün. Denize elbiselerinizle girin. Çok eski bir arkadaşınızı arayın, konuşun. Havaalanına gidin içerde dolaşın, gidenleri izleyin, gözlemleyin. Resim yapın, bilmediğiniz bir müzik aleti çalmaya çalışın. Duvar boyayın. Futbol oynayın. Şehir içince uzunca bir yürüyüş yapın, hiçbir aracı kullanmayın. Eğer imkânınız varsa başka bir ülkeye gidin. Elinize sadece bir harita alın ve dolaşın. Susun uzun süre konuşmamaya çalışın. Kumda çıplak ayakla yürüyün. Soğuk duş alın. Tüm bunları şimdiye kadar kendi yaşamınız için çizdiğiniz o karenin dışına çıkabilmeniz için yazıldı. Kısaca farklı düşünmek ve yaratıcılığınızı ortaya çıkarmak için farklı olun.

Tüm bunları yaptığınızda dünyanın en iyi fikrini bulamayabilirsiniz, ancak iyi bir iş modeli veya fikir bulmak için sistematik olarak çalışmalısınız. Bazen birden kafanıza bir kuş pisleyebilir, bu olasılık her zaman var. Eğer martıların nerede toplandığını biliyorsanız ve düzenli olarak onlara yakın dolaşırsanız emin olun ki çok daha hızlı kirlenirsiniz.

Not: Alternatif başlık olarak “Fikrin beş para etmez” düşünmüştüm.